image_pdfimage_print
14 jul 2020

Autoriteit Persoonsgegevens maakt zich langzaam los uit houdgreep overheid

houdgreepDe Autoriteit Persoonsgegevens(AP) is onafhankelijk toezichthouder op alle verwerkingen van persoonsgegevens binnen Nederland. Tot begin 2019 was de AP nauwelijks te betrappen op een ferm, onafhankelijk standpunt ten aanzien van bewindslieden in het kabinet, ministeries en instituties met een sterke relatie met die overheid. Onafhankelijk, maar gefinancierd vanuit het ministerie van Justitie en Veiligheid, had ze door een beperkt budget vaak ook maar een zeer beperkte slagkracht. Met het ingaan van de Algemene Verordening Gegevensbescherming(AVG) op 25 mei 2018 kreeg de AP door de Uitvoeringswet AVG  krachtiger instrumenten in handen om handelend op te treden, zowel richting burgers maar ook richting overheidsinstantie of -orgaan. De AP kreeg daarmee de mogelijkheid om substantiële boetes op te leggen en zelfs bestuurlijke boetes uit te delen. Eind 2019 en in het eerste half jaar van 2020 zie ik de AP fermere standpunten innemen richting centrale overheid die haar voorheen in een houdgreep had. Lees verder

10 jul 2020

In memoriam Wim Cnubben(1948-2020)

Wim Cnubben

Op 7 juli 2020 overleed de eerstelijnspsycholoog/psychotherapeut Wim Cnubben, praktijkhoudend in de wijk Oog in Al te Utrecht, na een kort en heftig ziekbed op 72 jarige leeftijd. Ik leerde hem kennen, toen ik verslag begon te doen van de actiegroep StopBenchmarkmetROM op deze website. Daarom woonde ik vanaf het voorjaar van 2017 de bijeenkomsten van die actiegroep bij. Tijdens de eerste bijeenkomst maakte hij op mij een stugge, wat nurkse indruk, maar al zeer snel bleek hij een authentieke, warme, bevlogen en actieve zorgverlener te zijn met bijzonder veel oog voor het persoonlijke.

Hij heeft zijn talenten ten volle benut. Hij studeerde in 1973 cum laude af als klinisch psycholoog aan de Katholieke Universiteit Nijmegen en werd al snel wetenschappelijk onderzoeker-methodoloog aan die universiteit en de RijksUniversiteit Utrecht. Hij is naast zijn werk ook bestuurslid van meerdere beroepsverenigingen geweest: de SMP(Stichting Master Psychologen), NVGT(Netwerk Vrijgevestigde GGZ- aanbieders Twente),  VCgP(Vereniging voor Clientgerichte Psychotherapie), NVP(Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie), NVVP(Nederlandse Vereniging Voor Psychiatrie) en de sectie GGZ van het NIP(Nederlands Instituut voor Psychologen. Ook was hij bestuurlijk actief voor de stichting KDVP die zich actief bezig houdt met privacy-zaken binnen en buiten de GGZ. Ook onderhield hij goede contacten met het Platform Burgerrechten.

Het zindelijk gebruik, vooral digitaal, van zorgdata in de GGZ ging hem bijzonder ter harte. Hij was dan ook een gewaardeerd lid van de actiegroep StopBenchmarkmetROM, waarin hij op authentieke wijze meedacht en zijn idealen uitdroeg. Idealen die behalve een goede psychische zorg voor de patiënt/cliënt ook bestonden uit het strijden voor een veilige zorgrelatie en privacy in de geestelijke gezondheidszorg, met name in dit digitale tijdsgewricht.

Het was een voorrecht zo de laatste drie jaar met hem op te trekken. Ik wens zijn familie, in de eerste plaats zijn dochter Willianne en zoon Caspar, veel sterkte toe. Hij is en was een vader om trots op te zijn.

Wim J. Jongejan, 10 juli 2020

10 jun 2020

Hoe de AP onrechtmatig onder dwangsombetaling uit probeerde te komen

dwangsombetalingEnkele dagen terug publiceerde ik op deze website het artikel “Gezichtsverlies voor de AP in de nadagen van een slepende zaak bij bestuursrechter”. Het ging in dat artikel in hoofdzaak over de wijze waarop de Autoriteit Persoonsgegevens(AP) probeerde uit te komen onder haar verantwoordelijkheid voor het correct per aangetekende post verzenden van een besluit aan een burger. Het  betrof de dwangsombetaling door de AP aan een burger. De bestuursrechter besliste uiteindelijk dat de AP niet voor 3 dagen maar voor 40 dagen een dwangsom verschuldigd was. Los van deze kwestie blijkt de AP op een andere wijze eerder geprobeerd te hebben helemaal geen dwangsom te hoeven betalen. Dat deed ze door het doen voorkomen dat de ingebrekestelling op basis van de wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen dagen later bij de AP bezorgd zou zijn dan in werkelijkheid gebeurde.

Lees verder

07 jun 2020

Gezichtsverlies voor de AP in de nadagen van een slepende zaak bij bestuursrechter

gezichtsverliesRecent deed de bestuursrechter uitspraak in een zaak(ROT: 19/2947) die door een burger aangespannen was tegen de Autoriteit Persoonsgegevens(AP). Kern van de zaak was dat de AP een besluit per aangetekende post kenbaar gemaakt dacht te hebben aan betrokkene, maar ontkende verantwoordelijkheid te dragen toen die aantoonde geen besluit ontvangen te hebben. Zelfs toen duidelijk werd dat de AP het besluit naar een ander persoon gestuurd had, ontkende de AP haar verantwoordelijkheid voor de correcte toezending. Aangezien de AP niet te overtuigen was van haar ongelijk stapte de benadeelde naar de bestuursrechter. Deze maakte gehakt van de handelswijze van de AP. Hij stelde op basis van vaste jurisprudentie de burger volledig in haar gelijk. Achteraf is het onbegrijpelijk dat de AP dit wat toch als gezichtsverlies te betitelen zover heeft laten komen en niet bereid was haar verlies eerder te nemen. Een kroniek van een slepende zaak. Lees verder

12 mrt 2020

Impasse binnen Akwa GGZ over gebruik ROM-data

impasseDoor alle aandacht voor het onterechte gebruik van ROM-data vanaf het voorjaar 2017 is door behoudende krachten in de GGZ en op het ministerie van VWS een Alliantie voor Kwaliteit in de GGZ, Akwa GGZ, opgetuigd als voortzetting van de Stichting Benchmark GGZ(SBG). Aanvankelijk gaf Akwa GGZ nog aan met de ROM -data naast informatie over het ondersteunen van de individuele behandeling en intercollegiale vergelijking toch wel benchmarking en zorginkoop te faciliteren. Snel zwakte Akwa GGZ dat af door die laatste doelen te vervangen door de woorden “transparantie van kwaliteit”. Uit doorgaans zeer goed ingelichte bron vernam ik zeer recent dat binnen Akwa GGZ een impasse is ontstaan over het gebruik van uitkomst-(lees: ROM-data voor transparantie en benchmark. Het lijkt erop dat men eerst een onderzoek wil uitvoeren naar transparantie in de GGZ en mogelijkheden om benchmarking überhaupt te realiseren. Met de vraag welke data dan eigenlijk noodzakelijk zijn. Lees verder

10 feb 2020

Niets is wat het lijkt te zijn

nietsAl langere tijd is één van mijn lijfspreuken : “Niets is, wat het lijkt te zijn”. Het klinkt cynisch, maar is gebaseerd op menige waarneming in de digitale en niet-digitale wereld. Vaak blijkt de verpakking van veel zaken veel fraaier dan de inhoud bij nader inzicht is. In de digitale wereld lijkt het  frequenter voor te komen. Men vent in die branche vaak de zegeningen van digitale ontwikkelingen luidruchtig uit, zonder de beperkingen, gevaren en valkuilen te melden. Soms blijken bepaalde aannames waarvan men uitging volkomen anders uit te pakken dan gedacht. Een mooi voorbeeld daarvan was afgelopen week de performance van de Duitse kunstenaar Simon Weckert genaamd “Google Maps Hacks”. De verkeersinformatie binnen Google Maps gaf op een vroege zondagochtend in Berlijn aan dat er een langzaam rijdende file zich met een snelheid van krap 5 km/uur zich door het centrum bewoog. Niets was minder waar.  Lees verder

17 jan 2020

If it looks like benchmarking, sounds like it, quacks like it, it must be benchmarking

IfOp 16 januari 2020 riep Akwa GGZ het uit: “Het GGZ-dataportaal is geopend”.  Akwa GGZ stelt dat het er is voor zorgprofessionals die van elkaar willen leren en hun behandeling willen verbeteren. Het betreft weer het verzamelen van Routine Outcome Monitoring(ROM)-gegevens. Net als bij de voorganger van Akwa GGZ, de Stichting Benchmark GGZ(SBG) gaat het weer om benchmarking, ook al ontkent men het officieel. Uit één van de voor promotie bedoelde tekenfilmpjes wordt duidelijk dat men ROM-gegevens weer wil gaan gebruiken om zorginstellingen met elkaar te vergelijken, dus voor benchmarking.  In het verleden maakten tegenstanders van gebruik van ROM-data voor die doeleinden duidelijk dat ROM-data daar absoluut niet voor geschikt zijn. Toch laat men weer de wrakke olietanker, genaamd “ROM voor kwaliteitsdoeleinden” te water. Het zijn krachten vanuit de zorgverzekeraars, het ministerie van VWS en de grote werkgevers in de GGZ die dit model blijven omarmen. Lees verder

20 dec 2019

Uitspraak Autoriteit Persoonsgegevens gaat ook andere be-/verwerkers zorgdata aan

uitspraakOp 16 december 2019 deed de Autoriteit Persoonsgegevens(AP) uitspraak over het gepseudonimiseerd verzamelen van zorgdata. Het betrof de Routine Outcome Monitoring(ROM)-gegevens uit de geestelijke gezondheidszorg(GGZ). De Stichting Benchmark GGZ(SBG) verzamelde die en overhandigde die bij bedrijfsbeëindiging aan de opvolger Akwa GGZ  De uitspraak van de AP was vernietigend. De vraag is of de uitspraak van de AP geen consequenties heeft voor allerhande dataverzamelingen in de zorg waarbij sprake is van be-/verwerking van gepseudonimiseerde zorgdata. De AP stelde vast(pag.19 punt 4.2.3  in link) dat SBG op hun gepseudonimiseerde dataset onvoldoende technische waarborgen en/of maatregelen had genomen om de risico’s op herleidbaarheid, koppelbaarheid en deduceerbaarheid in voldoende mate weg te nemen. Om zo te kunnen spreken van een anonieme dataset. Het risico op indirecte herleidbaarheid was in onvoldoende mate weggenomen. Het is de vraag of andere bedrijven en instellingen die zich met zorgdata-verzamelen bezig houden ook niet fout bezig zijn. Lees verder

18 dec 2019

Wetenschappelijk onderzoek en publicaties op basis van onrechtmatig verkregen zorgdata

onrechtmatigAan de Universiteit Leiden bestaat sinds 2015 de leerstoel Routine Outcome Monitoring(ROM) en Benchmarking. Deze leerstoel is betaald door de Stichting Benchmark GGZ(SBG) die ROM-data uit de GGZ verzamelde en be-/verwerkte. Voor de duidelijkheid: SBG werd volledig door de zorgverzekeraars betaald. De uitspraak van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) op 16 december 2019 maakt duidelijk dat SBG onrechtmatig ROM-data verzamelde en be-/verwerkte. Na een onderzoek van 138 weken deed  de AP uitspraak en stelde dat door onvoldoende pseudonimisering er sprake was van gebruik van bijzondere persoonsgegevens bij SBG en de opvolger Akwa GGZ. De laatste kreeg een berisping. Vanwege de opheffing van SBG per 1 januari 2019 ontliep SBG een maatregel. Al in 2017 maakte Judica Berkelaar, ex GGZ-patiënte, dat kenbaar aan eerst SBG en vervolgens de AP. Lange tijd sprak SBG tegen dat er ook maar iets onoorbaars gebeurde. Lees verder

16 dec 2019

Vernietigend oordeel AP over jarenlang zonder toestemming verzamelen van patiëntengegevens

vernietigendJarenlang verzamelde de Stichting Benchmark GGZ(SBG) buiten medeweten van patiënten onrechtmatig Routine Outcome Monitoring(ROM)-data en be-/verwerkte die. Daarna nam SBG-opvolger Akwa GGZ onrechtmatig data over van SBG en stelde die onrechtmatig open voor onderzoek. Dat is het vernietigende oordeel van de Autoriteit Persoonsgegevens(AP) over het verzamelen, be-/verwerken van onvoldoende gepseudonimiseerde door SBG en het handelen van Akwa GGZ. De uitspraak is gedaan n.a.v. een op 24 maart 2017 ingediend handhavingsverzoek bij de AP van een vasthoudende ex- GGZ-patiënte, Judica Berkelaar. Omdat haar data zonder haar toestemming ooit naar SBG waren gestuurd, diende zij autonoom in eerste instantie hierover een  klacht in bij SBG. Deze werd niet ontvankelijk verklaard. Dit was reden voor Berkelaar om een handhavingsverzoek in te dienen bij de AP.  Heden, op 16 december 2019,  na 138 weken,  deed de AP uitspraak, na eerder op 3 december 2018 het handhavingsverzoek nog afgewezen te hebben. De kern van de uitspraak is dat SBG onvoldoende gepseudonimiseerde patiëntgegevens verwerkte, waardoor die alsnog als bijzondere persoonsgegevens aangemerkt konden worden.

Lees verder