image_pdfimage_print
17 apr 2019

eHealth: de wet van Jongejan en redenen voor uitblijven doorbraak

Gerard Freriks

In het verleden publiceerde ik op deze website meerdere keren over eHealth. De rode lijn daarin is dat men eHealth veel pusht maar dat aldoor de opschaling tegenvalt. eHealth-monitors van Nictiz laten dat elk jaar opnieuw zien. Het antwoord van het ministerie van VWS is dan steevast het roepen dat men er meer regie over gaat voeren. Ook trekt VWS dan vaak weer de beurs om met subsidies eHealth te stimuleren. In dit artikel zal ik uitgaan van de oude definitie van eHealth van Nictiz. Die luidt: eHealth is het gebruik van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën, en met name Internettechnologie, om gezondheid en gezondheidszorg te ondersteunen. Met de nieuwe definitie kan je de soms al 30 jaar in gebruik zijnde zorginformatiesystemen ook meerekenen. In gesprek met mijn oud-collega Gerard Freriks(zie bio onder dit artikel) en zorgICT-kenner, komen een aantal zaken aan de orde die bij ongewijzigd beleid een blijvende belemmering zullen blijven vormen voor het opschalen van eHealth.

Lees verder

28 mrt 2019

eHealth vlot niet. Nictiz rekt dit begrip opzichtig op in nieuwe definitie

rekt op

Op 27 maart 2019 verblijdt Nictiz Nederland met een nieuwe definitie van eHealth. Het is verpakt in een blijmoedige boodschap,die op Twitter verschijnt. Voor de goede orde: Nictiz (voluit: Nationaal ICT Instituut in de Zorg) is het Nederlandse kenniscentrum voor landelijke toepassingen van ICT in de zorg. Daarnaast schrijft de eHealth-adviseur bij Nictiz Britt van Lettow een enthousiast bedoeld blog op de website van het online magazine Skipr. De kop luidt “Iedereen is ‘van de eHealth’ ”. In het artikel maakt zij al snel duidelijk dat er met de nieuwe definitie volgens Nictiz veel meer onder die noemer valt dan voorheen. Opvallend is dat door de nieuwe definitie opeens al bijna 30 jaar bestaande zaken als huisartsinformatiesystemen ook onder de eHealth vallen. De afgelopen drie jaar is duidelijk geworden dat een echte doorbraak van wat tot voor kort onder eHealth viel niet echt plaats vindt. Opeenvolgende eHealthmonitors laten teleurstellende  groei zien. Blijkbaar is de remedie nu het aanpassen van de definitie waardoor het allemaal opeens veel rooskleuriger moet klinken. Het is niets meer of minder dan een ordinaire communicatie-business-truc.

Lees verder

05 feb 2019

De eHealth-week als nieuwe vorm van Haagse bluf

Haagse bluf

De ouderen onder ons en vooral de inwoners van Den Haag kennen een toetje dat bekend staat als Haagse bluf. Het bestaat uit opgeklopt ei-wit, bessensap en suiker. De reden dat het die naam heeft,  komt omdat het toetje er volumineus uit ziet, maar vooral uit (opgeklopte) lucht bestaat. Die zat ook in de recente eHealth-week.  Van 21 tot en met 26 januari 2019 stak een eHealth storm op die georkestreerd was door het ministerie van VWS. Het was al weer de derde eHealth-week. Deze keer waren kosten, noch moeite bespaard om de indruk te wekken van ontwikkelingen met orkaankracht. De sfeer rond de eerste eHealth-week in 2018 vergeleek ik toen met de toogdagen van de Evangelische Omroep. Aan alles was nu  te zien dat het ministerie van VWS een vermogen moet hebben uitgegeven om de eHealth-week 2019 van zoveel lucht te voorzien. Een kostbaar ogende website was in het leven geroepen om alle 200 activiteiten mee te helpen promoten, te begeleiden en te evalueren. Zelfs een aparte eHealth-week-app maakte men om alle activiteiten aan te kondigen.

Lees verder

30 aug 2018

Geen 20 mille besparing per patiënt met eHealth door niet doorgaan virtueel verpleeghuis

20 mille

Ondanks een “geslaagde” (mini)pilot van de thuiszorgorganisatie Cordaan uit Amsterdam komt een  in medio 2017 breed aangekondigd virtueel verpleeghuis toch niet van de grond. Van een door Ellen Maat, directeur strategie, kwaliteit & innovatie van Cordaan in 2017 voorspelde besparing van 20.000 euro per cliënt komt dus niets terecht. Het is weer een voorbeeld van hoe men zich nogal naïef  rijk rekende met besparingen door de inzet van “slimme” elektronica terwijl basale voorwaarden voor een dergelijke implementatie niet aanwezig zijn. Hierbij doel ik op een stabiel aanbod van leveranciers, voldoende ervaring bij dezen, en een duidelijk verdienmodel. Kernpunt daarbij is de vraag wie al het moois moet betalen. Geld voor het aanschaffen en onderhouden van allerlei elektronica om een patiënten thuis “slim” te bewaken moet uiteindelijk ergens vandaan komen.

Lees verder

04 jul 2018

Verplaatsing doelpalen, als VIPP-goals niet gescoord worden

doelpalen

Als het om ICT in de zorg gaat schudt het ministerie van VWS frequent miljoenen uit de mouw om de vooruitgang in de vorm van eHealth te stimuleren. Met de VIPP1-regeling voor ziekenhuizen was in eerste instantie 105 miljoen euro gemoeid. Het huidige kabinet voegde daar 75 miljoen euro aan toe. Met de VIPP-2 regeling voor categorale instellingen, zoals klinische revalidatiecentra en dialysecentra, is 60 miljoen euro gemoeid. En tenslotte is er de VIPP GGZ waar 50 miljoen euro in gaat zitten. Naar nu blijkt zijn de doelen voor het eerste traject van VIPP1 dat tot 1 juli 2018 liep bij lange na niet gehaald. Remedie: verplaats de doelpalen en verleng het eerste traject naar 1 december 2018. Je kon er eigenlijk ook min of meer op wachten dat dit zou gebeuren. De eerste tekenen bij aanvang waren niet bepaald gunstig omdat bij een nulmeting eigenlijk al bleek dat zeer veel ziekenhuizen zich helemaal niet bezig hielden met wat het ministerie met VIPP voor ogen had.

Lees verder

11 mei 2018

Deloitte ziet eHealth als lucratieve markt

consultants geld

De grote consultancy-bedrijven(KPMG, Deloitte, EY en PwC) proberen altijd in lucratieve markten te duiken om als adviseurs een graantje mee te pikken. In de afgelopen twee jaar is door het ministerie van VWS veel geld gepompt in eHealth-projecten. Genoemde firma’s hebben derhalve interesse in deze branche. KPMG heeft zich al langeretijd diep genesteld bij het ministerie van VWS en schreef meerdere rapporten met “His Masters Voice” daarin. Het is daarom niet verbazingwekkend dat Deloitte zeer recent de “eHealth-goeroe” Lucien Engelen binnen boord gehaald heeft in de vorm van een partnership. Hij gaat fungeren als “Edge Fellow” aan het Deloitte center on the Edge. De bedoeling van deze aanstelling is zeer duidelijk een poging om een breekijzer in handen te krijgen ten einde vaste voet te krijgen als consultant op de eHealth-markt. Engelen, opgeleid voor de autobranche en via het ambulancevervoer binnen de ziekenhuiswereld gekomen, propageert uitbundig de zegeningen van allerlei nieuwe elektronische ontwikkelingen in de zorg.

Lees verder

19 feb 2018

Eindelijk verstandige woorden van een zorgbestuurder over eHealth

veilig-onveilig

De bestuursvoorzitter van het Deventer Ziekenhuis Gita Gallé laat in een interview met het magazine Zorgvisie weten dat naar haar verwachting de komende vijf jaar geen disruptieve doorbraak van eHealth te verwachten is. Volgens haar kan het misschien wel tien jaar duren. Ze constateert in ieder geval dat het tempo minder hoog is dan vaak gedacht wordt. Zij spreekt in het interview open over de positieve dingen die eHealth kan brengen en het enthousiasme van de dokters, maar is tegelijk heel reëel met de constatering dat lang niet alle eHealth-pilots een succes zijn. Zij stelt ook dat het inbedden van technologie in de ondersteunend processen veel tijd  kost. Het is de eerste keer dat ik een dergelijk geluid vanuit de leiding van een ziekenhuis hoor. eHealth, of te wel het gebruik van ICT om gezondheid en gezondheidszorg te ondersteunen of te verbeteren, is in het overgrote deel van de publicaties van hen die het voorstaan, iets wat vrijwel uitsluitend kritiekloos positief benaderd wordt. Grote omwentelingen, disrupties, verwacht men ervan. Toch vergeet men vaak, met het ministerie van VWS voorop, dat eHealth op zijn minst even effectief veilig moet zijn als bestaande technologie en moet kunnen werken in samenhang met de infrastructuur in praktijken, ziekenhuizen etc.  Die veiligheid en efficiency moet eerst bewezen zijn wil men er massaal gebruik van kunnen maken.

Lees verder

05 feb 2018

IGJ dient verificatieplicht tav toestemming delen medische data breder af te dwingen

only yes is yes

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd(IGZ) van het ministerie van VWS is in het najaar van 2017 begonnen met verkennende gesprekken met zorginstellingen die gebruik maken van eHealth. eHealth is het gebruik van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën, en met name internet-technologie, om gezondheid en gezondheidszorg te ondersteunen of te verbeteren. In dat kader bezocht de IGJ o.a. het Isala ziekenhuis in Zwolle. Daar waren op het gebruik van eHealth wat opmerkingen te maken door de inspectie. Eén daarvan was op welke wijze het ziekenhuis controle uitvoert of partijen die inzage in het Elektronisch Patiënten Dossier(EPD) hebben, ook toestemming hebben gevraagd aan de patiënt. Dit acht de IGJ van zo’n belang dat het voor eind februari dit jaar verwacht dat het ziekenhuis het borgen van de toestemming goed geregeld is in een verbeterplan. In wezen komt het neer op een verificatieplicht voor de instelling van een genoteerde toestemming van de patiënt voor inzage van zijn of haar medische data door andere zorgaanbieders. Het wonderlijk is dat de IGJ zich nu hier druk om maakt maar nimmer een punt gemaakt heeft van het niet controleren van een door een zorgaanbieder genoteerde opt-in-toestemming van de patiënt om medische data via het Landelijk SchakelPunt(LSP) te doen delen. De verantwoordelijke organisatie, de Vereniging van Zorgaanbieders Voor Zorgcommunicatie(VZVZ), is nimmer door de IGJ en haar rechtsvoorganger de IGZ(Inspectie voor de GezondheidsZorg) aangesproken op het ontbreken van een verificatieplicht.

Lees verder

26 jan 2018

Gelukkig. De eHealth-toogdagen zijn morgen weer voorbij

toogdag

Iedereen die op de social media en in de pers de vorderingen en problemen van ICT in de zorg volgt kon er de afgelopen week niet omheen. Het was weer de jaarlijkse nationale eHealthweek.  Met veel publicitair geweld werden alle zegeningen van de ICT in de zorg luid verkondigd. Zo’n eHealth-week heeft wel wat weg van de toogdag van de Evangelische Omroep, waar vele duizenden, vaak jonge gelovigen bijeenkomen om hun geloof te belijden. Het geloof in eHealth als oplossing voor de toekomstige problemen in de zorg als er minder bemensing zou zijn is groot. Even ter herinnering de definitie: eHealth is het gebruik van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën, en met name internet-technologie, om gezondheid en gezondheidszorg te ondersteunen of te verbeteren. Over het algemeen geldt dat wat goed is vanzelf komt, maar uit het getrek en gesleur aan eHealth valt al af te leiden dat het allemaal niet zo wil vlotten als van achter bureaus gedacht wordt.

Lees verder

14 nov 2017

1 pand, 2 klinieken, 2 ZIS-sen en geen onderlinge elektronische communicatie

Ugeen datacommunicatie zult zeggen: “Hoe kan dat nou in een tijd waarin van alles elektronische aan elkaar gekoppeld wordt?”.  Ik kwam het afgelopen week tegen tijdens polikliniekbezoek in het plaatselijke ziekenhuis. Op polibezoek bij de orthopedische chirurg  van  de Sint Maartenskliniek Woerden bleek dat het onmogelijk was om laboratoriumgegevens in te zien die aangevraagd waren door de cardioloog in hetzelfde pand. Het probleem is dat de cardioloog behoort tot het St. Antoniusziekenhuis locatie Woerden dat een ander computersysteem gebruikt als de in hetzelfde pand gevestigde Sint Maartenskliniek. Het gevolg van het niet in kunnen zien van deze laboratoriumdata was dat opnieuw bloed afgenomen werd in het laboratorium om te zien of ontstekingsparameters verhoogd waren. Op mijn  opmerking op de polikliniek orthopedische chirurgie van de Sint Maartenskliniek tegen de arts, dat dit toch wel vreemd was, kreeg ik als antwoord dat het ook niet goed uit te leggen was aan patiënten. Hoe kan zoiets nu gebeuren?

Lees verder