image_pdfimage_print
03 dec 2019

Informed consent dreigt te verdwijnen uit spreekkamer. En nog veel meer!

consentOp 13 november 2019 verscheen op de website van de Vereniging van Zorgaanbieders Voor Zorgcommunicatie(VZVZ) een bericht over borging van toestemmingsverlening. VZVZ is verantwoordelijk voor het Landelijk SchakelPunt(LSP). Via het LSP kunnen zorgdata opgevraagd worden bij de bron.  Die borging van toestemmingsverlening betekent het volgende. Meerdere partijen werken met VZVZ aan een Online ToestemmingsVoorziening(OTV),  om zorgdata te kunnen opvragen,  in een centralistisch opgezet systeem vast te leggen. Gevolg daarvan is dat  het  “informed consent” uit de spreekkamer dreigt te verdwijnen. Dit speelt niet alleen voor het LSP. De OTV is ook bedoeld voor andere opt-in-registraties. Een prominente is de registratie van de toestemming om ROM-data te laten gebruiken door Akwa GGZ. Uit welingelichte bron heb ik vernomen dat ZIS-producent Chipsoft met OTV wil proberen de ruim bekritiseerde verzameling van Routine Outcome Monitoring in de GGZ zo weer op gang te krijgen. Lees verder

28 nov 2019

A-EPD My Health Record slaagt niet in adequaat managen cybersecurity-risico’s

A-EPDIn The Guardian van maandag 25 november  2019 stond een interessant artikel over problemen bij het Australische Elektronische PatiëntenDossier(A-EPD), My Health Record. De verantwoordelijke instantie, de Australian Digital Health Agency(ADHA), blijkt fors te kort te schieten op het gebied van cybersecurity en interne controles. Het Australian National Audit Office(ANAO) stelt dat ADHA cybersecurity en privacy-risico’s niet adequaat managede. De auditorganisatie schreef dat  ADHA voor het centrale A-EPD systeem op zich passende maatregelen nam om de cyberveiligheid te garanderen. Maar men stelde tegelijk vast dat men naliet  voor afdoende bescherming te zorgen tegen cyberaanvallen via sites/apps van derden en via zorgaanbieders-organisaties. Het betekent dat als je de voordeur beveiligt, maar de achterdeur open laat staan er grote cybersecurity-risico’s bestaan voor in het systeem opgeslagen zorgdata. Het A-EPD is al jaren een bron van zorg en discussie in Australië. Ik schreef er al drie keer over. (In 2016, in 2017 , in 2018). Lees verder

24 okt 2019

Jurist KNMG rijdt scheve schaats bij toestemmingsverlening voor uitwisseling zorgdata

scheve schaatsOp 22 oktober 2019 schreef Sjaal Nouwt, juridisch adviseur van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering van de Geneeskunst(KNMG), een zeer opmerkelijke column. Hij schreef op persoonlijke titel op de website van de KNMG, maar wel met duidelijke vermelding van zijn functie. De titel luidt: “We zijn nog geen steek verder”.  Ook op de website van Medisch Contact staat het artikel. Hij beschrijft hierin de problemen rond het elektronisch uitwisselen van patiëntgegevens en de toestemmingsverlening daarbij. En komt daarbij met een zeer opmerkelijke gedachte voor een adviseur gezondheidsrecht van de overkoepelende artsenorganisatie in Nederland.  Hij doet de suggestie de eis van ‘uitdrukkelijke toestemming’ maar helemaal uit de wet te schrappen. Althans, voor wat betreft de elektronische uitwisseling van patiëntgegevens tussen zorgverleners onderling. Hij doelt daarbij op artikel 15 a lid 1 van de Wet aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens in de zorg(Wabvpz). Het is een zeer opmerkelijk standpunt, omdat het ingaat tegen de privacy van de patiënt. Tevens gaat het in tegen het standpunt van de Autoriteit Persoonsgegevens(AP).

Lees verder

22 okt 2019

Controle VZVZ op onrechtmatige opt-in-toestemmingen voor LSP stelt niets voor

controleSoms levert het bijwonen van een rechtszaak meer informatie op dan je anderszins kunt verkrijgen. Op 15 oktober 2019 dienden bij de rechtbank Midden-Nederland twee bestuursrechtelijke zaken. Het ging daarbij om het afwijzen door de Autoriteit Persoonsgegevens(AP) van twee handhavingsverzoeken die de burgerrechtenvereniging Vrijbit daar indiende. Het betrof in het eerste verzoek het niet handhaven bij onrechtmatig genoteerde opt-in-toestemmingen voor het Landelijk SchakelPunt(LSP) door apothekers. Het tweede verzoek ging over het niet handhaven bij ondeugdelijke procedures voor het verkrijgen van toestemmingen. De Vereniging van Zorgaanbieders Voor Zorgcommunicatie(VZVZ), verantwoordelijk voor het LSP, heeft altijd gezegd steekproefsgewijs controle uit te voeren op het verkrijgen van en noteren van opt-in-toestemmingen. Als toehoorder, niet als procespartij, bij beide zittingen aanwezig kreeg ik eindelijk een inkijk in de “controle”-methodes. Desgevraagd gaf men daar mij eerder nooit antwoord op. Antwoorden op vragen van de rechters tonen dat controles, vooraf aangekondigd bij zorgaanbieders, nauwelijks iets voorstellen.

Lees verder

09 okt 2019

Minister Bruins in mijnenveld verdaagd door standstill rond gespecificeerde toestemming

mijnenveldVanmiddag om 14.00u vindt een Algemeen Overleg(AO) van de vaste Tweede Kamercommissie voor VWS plaats. Het onderwerp is de elektronische gegevensuitwisseling in de zorg en gegevensbescherming. Het lijkt een gewoon overleg maar rond dit overleg is een gigantisch krachtenspel gaande met aan de ene kant de minister en aan de andere kant de verzamelde zorgverzekeraars en belanghebbenden bij het Landelijk SchakelPunt(LSP). Kernpunt in de opstelling van de minister is dat hij pas op de plaats wil maken bij het realiseren van een Online-ToestemmingsVoorziening(OTV) voor opvraagbaar gemaakte zorgdata.  De aanvankelijke 160 keuzemogelijkheden ging iedereen in de zorg te ver. Na reductie van het aantal keuzemogelijkheden tot 28 ontstond een zeer verwaterde invulling van het begrip “gespecificeerde toestemming”. Daar wil de minister ook niet aan. Hij wil pas op de plaats maken en ook de bij de gespecificeerde toestemming horende wetsregel niet in 2020 doen ingaan. Voorstanders willen echter koste wat kost de marscolonne door laten marcheren.

Lees verder

18 sep 2019

VZVZ op VolgJeZorg toont geen zorgverlener meer die inzage via LSP in dossier had

VZVZEen  zorgverlener die inzage had  in medische gegevens van een patiënt via het Landelijk SchakelPunt(LSP) was  tot voor kort direct te achterhalen op www.volgjezorg.nl. Na 7 augustus 2019 toont deze website niet meer welke zorgverlener inkeek. Men toont alleen de instelling/praktijk waar de zorgverlener werkt. VZVZ, als verantwoordelijke voor het LSP, stelt dat je zelf dan maar binnen de instelling op zoek moet gaan naar wie de data opvroeg.  Het betekent dat als je op voorhand niet zeker weet of de persoon die inzage had wel een behandelrelatie met je heeft. En dat je zelf binnen de instelling moet gaan vragen wie dat deed. In aanmerking nemend dat specialisten buiten spreekuren om niet tot nauwelijks bereikbaar zijn voor de patiënt betekent het dat het praktisch onmogelijk is om inzage vlot te verifiëren.

Lees verder

12 sep 2019

Houtje-touwtje oplossingen kenmerken communicatie van/naar ziekenhuis via LSP

Houtje-touwtjeHet elektronische berichtenverkeer van en naar ziekenhuizen via het Landelijk SchakelPunt(LSP) omvat niet veel. Het gaat om het binnenhalen van medicatiegegevens voor specialisten en het in sommige regio’s versturen van een soort recept naar de apotheek. Daarmee bedoel ik de zogenaamde vooraankondiging van een recept. Na de start in 2008 van het LSP in publieke handen(VWS) en na 2011 in private handen(VZVZ) kunnen zorgaanbieders maar bijster weinig uitwisselen met ziekenhuizen. De medicatiegegevens kunnen specialisten op  de polikliniek nog steeds niet met goed fatsoen real-time ophalen. Dat komt door de foutgevoeligheid en de traagheid van de verbindingen. Het recept dat de specialist vanuit het ziekenhuis in sommige  regio’s, dus nog niet landelijk, verstuurt is geen echt digitaal recept met een digitale handtekening, maar een vooraankondiging . Het is allemaal houtje-touwtje werk.

Lees verder

30 aug 2019

Binnenkort buigt bestuursrechter zich over onrechtmatige opt-in-toestemmingen voor LSP

bestuursrechterDonderdag 12 september 2019 om 11 uur is het zo ver. Dan dient voor de meervoudige kamer van de Rechtbank Midden-Nederland bij de sector bestuursrecht mijn zaak tegen de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd(IGJ). Het betreft een door mij ingediend handhavingsverzoek bij de bestuursrechter. De meerdere keren voorgekomen onrechtmatige notering van een opt-in-toestemming voor het Landelijk SchakelPunt(LSP) bij verschillende apotheken vormt de basis van dit verzoek. Aangezien de Autoriteit Persoonsgegevens waar dit ook gemeld is zeer afhoudend is heb ik ook de weg via de IGJ ook bewandeld. Mijn handhavingsverzoek bij de IGJ betreft alle apotheken in Nederland. Het  is ingegeven door het feit dat de IGJ krachtens de Wet kwaliteit klachten en geschillen zorg(Wkkgz) een handhavingsbevoegdheid heeft ten aanzien van zorgaanbieders, dus ook de apotheken. Ik schreef over dit onderwerp al zeker drie keer op deze website.(A, B, C  Lees verder

17 jun 2019

Kansloos betoog SG VWS over oplossing gebrekkige interoperabiliteit zorgICT

interoperabiliteitOp de HIMMS-Europe conferentie die van 11 t/m 13 juni 2019 in Helsinki gehouden werd viel de secretaris-generaal(SG) van het ministerie van VWS, Erik Gerritsen, op met een op het oog krachtig betoog. Hij stelde dat de zorgsector worstelt met een wereldwijde interoperabiliteitscrisis in de zorgICT.  Alleen krachtdadig, internationaal gecoördineerd overheidsingrijpen kan volgens hem een einde maken aan de falende elektronische gegevensuitwisseling. Het online magazine SKIPR berichtte er op 14 juni 2019 over. Volgens Gerritsen is het de hoogste tijd het roer om te gooien. Omdat marktpartijen er volgens hem niet uitkomen zullen overheden moeten ingrijpen en dwingend internationaal verplichte standaarden voor interoperabiliteit moeten opleggen. De facto geeft Gerritsen hier het failliet aan van het marktmodel ten aanzien van zorg-ICT. Hij schrok er niet voor terug te stellen dat veel marktpartijen misbruik hadden gemaakt van de situatie door een eigen winst gedreven agenda te volgen. Maar kan je dat bedrijven kwalijk nemen als eerst jarenlang internationaal, maar ook zeker nationaal marktwerking geprofeteerd is. Wil je marktwerking dan introduceer je automatisch winst gedreven handelen. Het ministerie van VWS is daarbij jarenlang een groot onderdeel van het probleem geweest. Daarbij vermeldt hij niet dat zijn eigen ministerie altijd de marktwerking op het gebied van zorgICT gepredikt heeft en doof was voor geluiden over vendor-lock-in. Dat is de wurgende afhankelijkheid van gebruikers van hun ICT-leverancier ten aanzien van aanvullende dienstverlening.

Lees verder

06 jun 2019

Slordige governance: statuten VZVZ nooit aangepast op website na ontnemen stemrecht LHV

governanceOp 11 oktober 2018 meldde ik dat de Landelijke HuisartsenVereniging(LHV) door verandering van de  governance bij VZVZ vrijwel buiten spel was komen te staan t.a.v. van het LSP. VZVZ is de Vereniging van Zorgaanbieders Voor Zorgcommunicatie die het landelijk SchakelPunt beheert. De LHV was één van de vier rechtspersonen die aan de basis van VZVZ stonden eind 2012. Toen ging het LSP over van publieke in private handen. Naast de LHV waren dat de koepel van huisartsenposten InEen, de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering van de Pharmacie(KNMP) en de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen(NVZ). Op 8 oktober 2018 liet de voorzitter van VZVZ, Antoon Kuijpers, weten dat de governance van VZVZ fors gewijzigd was. Het aantal personen die diverse raden bemanden werd terug gebracht van 80 tot 27 personen. De algemene vergadering perkte men in tot 17 personen. Het opvallende daarbij was  de mededeling dat mede-oprichter LHV “toegelaten werd” tot die vergadering zonder stemrecht. Zeer opvallend is dat VZVZ tot op heden geen gewijzigde statuten op haar website plaatste. Daar prijken nog de oude statuten waarin staat dat de LHV wel stemrecht in de Algemene Vergadering heeft.

Lees verder